قلعه مهرپادین( دوره افشاریه) :
قلعه مهرپادین یکی از آثار باستانی شهرستان مهریز می باشد که مابین جاده یزد ـ کرمان و خیابان انقلاب در قسمت ورودی زمین های کشاورزی آن منطقه قرارگرفته است.
قلعه خورمیز:
قلعه خورمیز دارای طول و عرض 32 ×63 متر و 6 برج می باشد. چهار برج چهار گوشه و 2 برج در قرینه یکدیگر در جهت طول قلعه ساخته شده اند.
قلعه سریزد:
قلعه سریزد یکی از زیباترین و سالمترین قلعه های جلگه ای این سرزمین است که در نوع خود بی نظیر است. این قلعه از خارج شامل دیواری به ارتفاع2 متر گرداگرد است که قبلاً دارای ارتفاع بیشتری بوده است. خندقی به عمق 2 متر و عرض 5 تا 6 متر در اطراف قلعه، حصار و باروی قلعه که ارتفاعی حدود6 تا 7 متر دارد و گرداگرد قلعه را فرا گرفته و دارای 9 برج دیده بانی مدور به ارتفاع 8 تا 9 متر در گوشه ها و میانه اضلاع می باشد.
قلعه هرفته( متعلق به دوره زندیه):
« قلعه هرفته» خارج از روستای هرفته و حدود 200 متر با روستا فاصله دارد و در کنار قبرستان کنونی می باشد. قابل ذکر است در گذشته نه چندان دور، هنگامی که مردم هرفته قصد بیرون آمدن از قلعه را کرده و تمایل پیدا کردند که در خانه های جدا از یکدیگر زندگی کنند خانه های مسکونی نزدیک قلعه و آبادی های آن که تقریباً دراطراف بود در اثر مهاجرت سکنه و به مرور زمان تخریب شد و جز تلی از خاک چیزی از آن ها بر جای نماند.
خانه ها
تأثیراقلیم برمعماری مسکونی مهریز:
بمنظور رهایی از تابش آفتاب خانه ها در خلاف جهت تابش نور و با دیوارهایی بلند که همواره یکطرف خانه را در پناه سایه قرارمی دهد ساخته شده است. درخانه ها با دو کوبه زنانه و مردانه به همراه شکست فضای ایوان نشانگر تأثیر بارز فرهنگ مذهبی در معماری بومی منطقه است. معمولاً سطح ایوان و حیاط خانه را به خاطر سوار شدن(آب)، دو سه پله پایین تر از سطح کوچه بنا میکردند که در نتیجه نسشت و رسوب سرما درکف گود حیاط و سرخوردن آن به داخل زیر زمین محیط خنکی را در تابستان ها ایجاد می کرد. شکل حیاطها عمدتاً چهارگوش بوده که در هر سو به مناسبتی ، اتاقهای تعبیه شده و در شمال یامشرق ، اتاقهای زمستانی به خار آفتابگیر بودن و در سمت جنوب یا غرب حیاط، تالار و یا مهمانخانه بنا می شده است. در جلوی هرکدام ازاتاق ها معمولاً پیشگاه با صفه ایوان مانند و بدون درب قرار دارد که مانع ورود شن به داخل اتاق هاگردیده و فضایی برای تجمع تابستانه اهل خانه است. در شهر و روستا شکل کلی و بافت اصلی معماری، کم و بیش یکسان است. گرچه در روستاهای کوهستانی متناسب با وضعیت اقلیمی ، بجای بادگیر از سقف های گنبدی شکل استفاده می شود، روی هم رفته عامل اصلی در ترکیب و شکل گیری معماری سنتی آبادی ها، اقلیم و محیط کویری منطقه است.
ویژگی های معماری سنتی در مهریز
بادگیر، سردابه، دیوارهای قطور، سقف های گننبدی و ... مشخصه بارزی در این زمینه است. از سوی دیگر سادگی در سبک و نوع معماری از ویژگی های قابل توجه معماری منطقه است که بی شک متأثر از نوع مصالح مورد استفاده ( خشت و گل) و تأثیر عوامل اقتصادی و فرهنگی مانند قناعت مردم منطقه است. این ویژگیها امروز از محیط پیرامون و زمینه های فعالیت، ابزار مناسبی پدید آورده و در جهت نیازها، رفاه و آسایش بیشتر، ابزار مورد استفاده را تحول و تکامل بخشیده است.
جایگزینی وسایل مدرن و راحتی بخش زندگی منجر به ضعف کارکرد عناصر مختلف معماری شده و تا حدودی ساخت آنرا نیز دستخوش تحول کرده است. این تحولات در اشکال جدید از کمرنگ شدن مکانیزم مقابله با کویر شروع شده و با رعایت جنبه های تزیینی و پیچیدگی نسبی در سبک معماری ادامه یافته است. از بین رفتن بادگیر، بلندی ساختمان ها، استفاده از آجر به جای خشت و گل و تغییر فضا داخلی محل های سکونت و تبعیت از اشکال مدرن خانه سازی از آن جمله اند. این روند اجتناب ناپذیر به مرور فرهنگ معماری منطقه را از قابلیت های برجسته همسازی و انطباق با محیط تهی نموده و بافت های ناهمگون و دوگانه ای در فضای زیستی پدید آورده است. در مساکن جدید، عملکردهای سنتی سکونت از میان رفته و در جهت بهره گیری از وسایل رفاهی جدید شکل گرفته است.
پوشش گياهي و جانوری شهرستان مهریز |
|
از نظر پوشش گیاهی و حیات وحش (پوشش جانوری) شهرستان مهریز میتوان گفت ، وجود چشمه کارستی غربال بیز وضعیت نسبتاً مناسبی در بهبود موقعیت آبروستائی اطراف مهریز به وجود آورده است و از این لحاظ بالنسبه پوشش گیاهی آن درمقایسه با کل استان مناسب است پوشش گیاهی حوزه جنوبی مهریز تا تنگ چنار رابیشتر گیاهانی چون:« اسفند، اشنان،خار شتر و جز (لاک)تشکیل می دهد. محور تنگچنار،علی آباد چهل گزی تا شهرستان خاتم از گیاهان مرتعی نسبتاً خوبی پوشیده شده ،اما به جهت شرایط عمومی استان و تخریب منابع طبیعی در سالهای قبل غالباً پوششگیاهی فقیر است
|
حیات وحش شهرستان مهریز مناطق حفاظت شدهکالمند و بهادران به وسعت دویست و پنجاه هزار هکتار از مناطق نادر کویری است که درآن گونه های بسیار ارزشمندی از حیات وحش یافت می شود
تپه ماهورهای کالمند ازگیاهان و بوته های مناطق کویری پوشیده شده است و به علت نزدیکی به مرکز شهرستانمهریز و مرکز استان (18 کیلومتری مهریز و 50 کیلومتری یزد) یکی از مناسبترین جاذبههای زیست محیطی را در خدمت به صنعت توریسم فراهم آورده و امکان بالقوه بسیار مناسبیاست که متأسفانه هنوز آنچنان که باید به یک امکان بالفعل تبدیل نشده است نمونههای بسیار کمیاب آهوی ایرانی (غزال)، جبیر (نوع بسیار کمیاب از آهوی شاخدار ایرانو هوبره همراه با جانوران دیگری نظیر: « کل، بز، قوچ، میش، پلنگ، کفتار، انواع روباههاو خرگوش »یکی از جذاب ترین کانونهای زیست محیطی جانوران کویری را در این منطقه بوجودآورده است. پرندگانی چون: «تیهو، هوبره، باقرقره، کبک، زاغ بور و انواع عقابها » برغنای این مجموعه افزوده و بالاخره خزندگانی چون: « لاک پشت، بزمچه، مارهای سمی (افعی،مارجعفری و ...) » نیز در آن قابل مشاهده است. شهرستان مهریز از نقطه نظر حیات وحش ونمونه های کمیاب آن شهرستانی شاخص در سطح استان بشمار می رود |
جاذبه ها تاریخی و طبیعی و گردشگری مهریز
دروازه مهریجرد:
ازاین دروازه درجامع الخیرات چند بار یاد شده است. از اشارات مندرج در آنجا بر می آید که این دروازه نزدیک مصلای کبیر بوده و از آن دروازه بطور مستقیم به دارالشفای صاحبی که نزدیک بدان بوده می رسیده و درجای دیگر آنجا را نزدیک محله سرریگ می نویسد.
خانه سر یزد:
بنایی است کوچک در محله سفلی سریزد در نزدیک مسجد جامع، این ناحیه محلی برای جمع آوری نامه بوده است. بنای نامبرده تاریخ ساخت دقیق ندارد اما زمان بنای آن به 700 الی 800 سال پیش بازمی گردد که چاپار بران( نامه رسانان) پیغام یک شاه را به شاهدیگریمی رساندند.
نقوش تخته سنگ ارنان:
تخته سنگ ارنان و نقش های آن یکی از دستاوردهای هنری کهنسال است این تخته سنگ در نگاه اولیه دو صحنه مجزای شکار را مجسم می کند در سمت راست و قسمت بالای سنگ تصویر بزرگی از هجوم حیوان درنده و انسانی روبروی آن حیوان که احتمالاً مورد حمله واقع شده است. در پشت سر حیوان مردی نیزه به دست با خصوصیات بدنی مخصوصی به حیوان حمله کرده است و نیزه خویش را در بدن حیوان فرو برده است. آنچه برای بیننده قابل توجه می باشد، شیوه زندگی ترسیم شده دراین تصاویر و این که انسانهایی با تاریخ طولانی در این منطقه و سرزمین از استان یزد زندگی می کرده اند. باتوجه به بررسیهای باستان شناسی بعل آمده در منطقه ارنان، تاریخچه و قدمت این آثارکه مربوط به قدیمی ترین نقوش آن است احتمالاً به عصر آهن یعنی1500 سال پیش از میلاد مسیح برمی گردد و قدمت جدیدترین آنها که با خطوط اسلامی توأم است مربوط می شود به سال 713 هجری قمری و بنا به اظهارات باستان شناسان، این نقوش مربوط می شوند به نوعی هنر تفننی و سرگرم کننده برای چوپانان و شکارچیان به هنگام گذر و یا اقامت فصلی در این منطقه.
سرو کهنسال مهریز :
در کویرخشک یزد و در محدوده شهرستان مهریز سرو تناوری به قدمت تقریبی متجاوز از هزار سال و دارای ارتفاعی حدود 15 متر وجود دارد که از شگفتی های این جهان حیرت انگیز و از دیدنیهای شهرستان مهریز می باشد.
آب معدنی چاه گله:
آب معدنی چاه گله در 40 کیلومتری مهریز واقع شده و مورد استفاده اهالی و مسافران می باشد. مزه آن شیرین وگرم است.
رودخانه فصلی منشاد:
این رودخانه از محل سرچشمه تا انتهای روستای گل افشان پذیرای مسافرین در روزهای تعطیل است. همچنین طرح پلکانی رودخانه دره منشاد بعلت منظره زیبایی که در محدوده فاصله کم دوکوه طرفین رودخانه (حدود 200 متر) بوجود آمده یک نقطه دیدنی برای مسافران بوجود آورده است.
کوه ریگ:
یکی ازاماکن دیدنی و جذاب و یکی از نقاط تفریحی و ورزشی شهرستان مهریز می باشد . از نظر علمی تپه ریگ مذکور در اثر وزش بادهای محلی و جمع شدن مقدار زیادی ریگ در کنار یک کوه سنگی بوجود آمده است در واقع کوههای سنگی که در محل وزش باد قرار دارند مانع عبور ریگها شده و چون سدی ریگ ها را در پشت خود جمع کرده اند.
دره آدروشک:
این دره یکی از مکان های تفریحی شهرستان مهریز می باشد که در فاصله 13 کیلومتری این شهر قرار دارد. با توجه به این که بسیار سرسبز و دارای چندین چشمه طبیعی می باشد لذا چشم هر بیننده را به خود جلب می نماید. همچنین یخچال این دره حتی در فصل تابستان پوشیده از برف بوده و میوه ها و درختهای فراوانی مانند: « گردو، بادام و درخت سپیدار و انوع سیفی جات » در این دره وجود دارد. دره آدروشک همچنین زیره آن نیز بسیار معروف است.
دامگاهان:
دامگاهان دره ای می باشد که در 12 کیلومتری شهرستان مهریز و در فاصله 5 کیلومتری زمین های لابید قرار دارد. کوه هایی که این دره را احاطه کرده اند بسیار صعب العبور است. این دره دارای چشمه ساری است و در طول زمستان کوه های آن برف گیر می شود و از اول فروردین تا 20 تیر ماه آب آن بسوی مهریز جاری می شود. آبی که از این کوه جاری می شود بسیار روان و خنک و گوارا می باشد.
باغ پهلوانپور:
باغ تاریخی پهلوانپور در محله مزویر آباد شهرک شهید زارعین واقع است و طی شماره 6334 توسط سازمان میراث فرهنگی و گردشگری به ثبث آثار ملی رسیده است. تاریخ احداث بنا به اواخر دوره قاجار می رسد.
چشمه غربالبیز:
چشمه غربالبیز از مناظر کوهستانی جذاب مهریز است که در دامنه کوهی به همین نام قرار گرفته است. اطراف چشمه دارای پوشش گیاهی درمنه است. آب غربالبیز بصورت سرریز از مظهر چشمه ظهور میکند که حفره های چشمه در وسعت 40 متر مربع پراکنده شده است. همچنین مساحت تقربیی آبریز چشمه 10 کیلومتر مربع است. آب چشمه غربالبیز از حفره های متعدد در دامنه کوه بیرون می آید. محل خروج آب بصورت حفره ای عمود بر سطح لایه است که از درز و شکاف های آهکی ناشی می شود. بیشترین میزان آب دهی چشمه غربالبیز 1270 لیتر در ثانیه است که در زمان بارندگی و عمدتاً در فصل بهار صورت می گیرد. از جمله ویژگی های آب چشمه غربالبیز این است که آب آن تغییر رنگ نمی دهد و کیفیت آن نیزتغییر نمی کند و با اینکه از شکاف کوه خارج می شود دارای ماهی نیز می باشد و راز این چشمه هنوز برای مردم ناگشوده مانده است.
منطقه حفاظت شده کالمند بهادران:
کالمند منطقه ای است وسیع و دارای ارتفاعات متعدد با تپه ماهورهای پراکنده که زمین های آن بایر و پوشیده از گیاهان مناطق کویری است. کالمند زیستگاه وحوش و پرندگان متعددی است. همچنین دارای منابع متعددآب آبشخورهای طبیعی برای حیوانات وحشی منطقه می باشد.
صنایع دستی مهریز
مهمترین صنایع دستی شهرستان مهریز عبارتند از:
« چاقو سازی، سبدبافی، گیوه دوزی، قالی بافی و نوغانداری»
درحال حاضراز بین این صنایع و هنرهای قدیمی ماندگار تنها « قالیبافی» در شهرستان مهریز رونق خوبی دارد، بطوری که حدود 4000 دستگاه دار قالی در سطح شهرستان وجود دارد. صنایع دستی علیرغم اینکه میتوانست نقش مهمی در ایجاد اشتغال، افزایش درآمد خانوار و گذران سالم اوقات فراغت داشته باشد، لیکن با توجه به تحولات دنیای کنونی و اینکه استقبال چندانی توسط جوانان از مشاغل و صنایع دستی بعمل نمی آید ضرورت زمبنه سازی لازم جهت ایجاد آموزشکده صنایع دستی در شهرستان بخوبی احساس می شود تا گامی موثر در رونق این بخش صنعتی برداشته شود.
شهرستان مهریز و پیروزی انقلاب اسلامی ایران
در اوایل آبانماه سال 1356 پس از شهادت حضرت آیت ا... « سید مصطفی خمینی» فرزند مبارز حضرت امام خمینی(ره) در چند مسجد شهرستان مهریز مجلس ختم برگزار شد و این آغازی بود برای نشان دادن آمادگی مردم برای مبارزه علنی با رژیم جبار پهلوی.
با رسیدن اولین نوار سخنرانی امام از نجف اشرف روحی تازه در دلهای خسته مردم دمیده شد. همچنین مراسم چهلم حاج آقا مصطفی با شکوه خاصی در مساجد مهریز برگزار و در آن مجلس سخنرانان مردم را برای مبارزه پیگیر با حکومت جبار پهلوی آماده نمودند. همچنانکه در تاریخ انقلاب اسلامی آمده است:
ساعت 2 بعداز ظهر 22 بهمن 1357 در برنامه اخبار شبکه سراسری( رادیو) ستاد مشترک ارتش طی اعلامیه ای کناره گیری خود را از درگیری بین دولت غیرقانونی و ملت را اعلام نمود و چند دقیقه ای پس از اعلام این مطلب مردم« شهر مهریز» به خیابان ها ریخته، به جشن و سرور پرداختند و موتورسوارها با روشن کردن چراغ های موتور سیکلت های خود و بوق زدن مردم را به خیابان ها فراخواندند و رانندگان اتومبیل ها نیز چراغ ها و برف پاکن های خود را روشن نموده و با ابراز خوشحالی و سرور خود و بوق زدن های ممتد به این جشن و شادی جلوه خاصی بخشیدند.
ساعت 4 بعداز ظهر همان روز رادیو تلویزیون تهران به تصرف انقلابیون مسلملن درآمد و مردم غیور مهریز با اطلاع از این جریان بر شادی خود افزودند و تا پاسی از شب همراه با مأموران نیروی انتظامی در خیابان های این شهر به جشن و شادی و توزیع شربت و شیرینی پرداختند و بدین طریق انقلاب شکوهمند اسلامی ایران به رهبری زعیم عالیقدر حضرت امام خمینی( قدس ا... نفسه الزکیه) با تقدیم بیش از شصت هزار شهید و هزاران نفر معلول و مجروح و ویرانی بسیار به پیروزی رسید و طومار حکومت دو هزار و پانصد ساله شاهنشاهی از ایران اسلامی به خواست خدای متعال برای همیشه برچیده شد.
فعالیت های هیأت های مردمی و حزب جمهوری اسلامی در مهریز
پس از اعلام موجودیت حزب جمهوری اسلامی در روز بیست و نهم بهمن 1357با هدایت حضرت آیت ا... خامنه ای ، شهید بهشتی ، شهید باهنر، آیت ا...هاشمی رفسنجانی و آیت ا... موسوی اردبیلی و با زحمات و تلاش روزافزون حجت الاسلام والمسلمین برهان امام جمعه شهرستان مهریز و جمع زیادی از نیروهای ارزشی و حزب اللهی شهرستان دفتر این حزب در شهر مهریز نیز گشایش یافت و مردم جهت ثبت نام در حزب به سوی این دفتر این حزب واقع در تکیه حسینیه باغبهار سرازیر شدند از آن به بعد حزب جمهوری اسلامی مسئولیت برگزاری تظاهرات و تبلیغات را در سطح شهر بعهده گرفت.
در طول سالیان پس از پیروزی انقلاب اسلامی هم این مکان پذیرای شخصیتهای بزرگ این انقلاب من جمله:« رهبر مظم انقلاب ، شهید بهشتی ، شهید صیاد شیرازی و ... بوده است .
مهریز و دوران دفاع مقدس
روز 31 شهریور ماه 1359 دولت مزدور بعث عراق حمله به ایران را آغاز کرد و نیروی هوایی عراق 11 فرودگاه ایران را بمباران کرد و نیروی زمینی عراق با 14لشکر مجهز در طول بیش از 1200 کیلومتر مرز مشترک شروع به پیشروی به درون خاک ایران نمود. این جنگ اگرچه خسارت هایی برای ملت انقلابی ایران به بار آورد اما یکی از نعمت های الهی بود که شامل حال این ملت گردید و چنان انسجام و حرکتی در مردم بوجود آورد که غیر از جنگ هیچ چیز نمی توانست چنان سریع مردم را به وحدت و انسجام وادار نماید. مردم مهریز نیز در کمک به این جنگ سرنوشت ساز پیشقدم بودند و طی دوران هشت سال دفاع مقدس بیش از 313 شهید سعید و صدها آزاده سرافراز و جانباز سربلند تقدیم اسلام و انقلاب نمودند.
بدون تردید در هر جامعه ای کسانی که هستی و جان خود را ( بعنوان بالاترین گوهر انسانی) جهت حفظ و حراست از دین و کیان و مرز و بوم و میهن خود صرف نموده اند همواره از مفاخر آن جامعه بشمار آمده و از شأن و جایگاه والایی برخوردارند.
در میهن اسلامی ما نیز « شهدا و ایثارگران ، جانبازان و آزادگان عزیز » از برجسته ترین مفاخر همیشگی کشور عزیز ما بشمار می آیند در پهنه سترگ آسمان مهریز نیز جمال معنوی شهدا به مانند ستاره هایی فروزان همواره تابناک و درخشان است.
یاد و خاطره تمامی این کبوتران حریم انقلاب و شهدای نه از دست رفته ، بلکه بدست آمده این نظام و نیز جانفشانی همه ایثارگران ، جانبازان و آزادگان سرافراز را گرامی داشته و بر خاک حریمشان بوسه می زنیم.
زمینه ها و پتانسیل های توسعه مهریز
موقعیت استراتژیک شهرستان مهریز از لحاظ قرار گرفتن در مسیر ترانزیت بین المللی کریدور شمال ـ جنوب و همچنین چهار راه ارتباط زمینی کشور و نیز وجود ذخایر معدنی، صنایع و عوامل تولید ارزان قیمت از جمله ویژگی ها و پتانسیل های خاص منطقه در جهت توسعه صنعتی بشمار می آید.
صنعت از جمله محورهای توسعه مهریز:
از نگاه آمایشی و در چشم انداز توسعه آینده استان، « منطقه مهریز» به لحاظ ویژگی های منحصر بفرد و ظرفیتهای فراوان می تواند یکی از مراکز مهم صنعتی استان خصوصاً در زمینه های صنایع تبدیلی، کشاورزی و دامی،پارچه بافی، صنایع معدنی، صنایع ذوب روی، صنایع ماشین سازی، تجهیزات الکترونیکی و صنایع پایین دست فولاد محسوب گردد که این موضوع خود مستلزم توسعه و تجهیز زیر ساخت های توسعه صنعتی در شهرستان مهریز می باشد. به این منظور در سال های اخیر فعالیت های مناسبی در سطح شهرستان انجام گردیده که ایجاد شهرک های صنعتی، مناطق و نواحی صنعتی از جمله این فعالیت ها محسوب می گردد. در حال حاضر شهرک های صنعتی مهریز از جمله زیر ساخت های مناسب جهت توسعه صنعتی شهرستان محسوب می گردد. طی چند سال گذشته ده ها واحد صنعتی در سطح شهرستان در زمینه های مختلف فعالیت خود را شروع و خوشبختانه با گذشت زمان آمار آنها اضافه شده است.
معدن قابلیت بالقوه در توسعه مهریز:
در بخش معدن به دلیل وجود معادن غنی بخصوص معدن بی نظیر کشوری مثل: « سرب و روی مهدی آباد بهادران » می تواند یکی از راه های توسعه شهرستان مهریز محسوب و آمار قابل توجهی از بیکاران را در آنجا مشغول بکار نماید. بعلت محدودیت منابع آب و در نتیجه عدم توسعه در بخش کشاورزی ، صنایع در این شهرستان دارای رشد قابل توجهی بوده و صنایع شیمیایی، غذایی، معدنی و ... درحال فعالیت می باشند. در حال حاضر از دو معدن مهم در منطقه مهریز بهره برداری می شود یکی معدن سرب و روی در ارتفاعات شرقی و دیگری سنگ ساختمانی آهک متبلور( سنگ چینی) که در ارتفاعات غربی واقع شده است.
پروژه های معدنی شهرستان مهریز:
پروژه های مهم در زمینه تجهیز کانسارهای بزرگ در شهرستان مهریز شامل تجهیز معدن سرب و روی مهدی آباد بهادران و احداث واحد کنستانتره سرب و روی است. این معدن در 15 کیلومتری جنوب شرقی یزد و در مجاورت شهرستان مهریز واقع است که توسط شرکت کلایمکس امریکایی تا عمق180 متری و توسط کمپانی میتسویی ژاپن تا عمق 380 متری مورد اکتشاف سیستماتیک قرارگرفته است و طبق حاصل مطالعات کارشناسان، ذخیره قطعی معدن را 24 میلیون تن اعلام نموده اند. معدن سرب و روی مهدی آباد در زمان بهره برداری می تواند با استخراج سالیانه 900 هزارتن ماده معدنی باعیار 6 درصد روی و 2 درصد سرب بعد از فرآوری به میزان 828000تن کنستانتره روی با عیار 50 درصد و 25200 تن کنستانتره سرب با عیار 54 درصد را داشته باشد. همچنین کنستانره روی تولید شده در این واحد، در کارخانه تولید شمش روی بافق به مصرف خواهد رسید.
جایگاه صنایع دیگر
در این شهرستان صنایع غذایی تقریباً جایگاه خوبی در بین انواع صنایع را دارد. سهم صنعت شیمیایی و سلولزی در مهریز در بین سایر شهرستان ها قابل توجه است و پس از یزد و تفت قرار می گیرد که علت اصلی آن وجود کارگاههای متعدد چسب و سریشم است که سریشم در آهار الیاف و پارچه مورد استفاده قرار می گیرد و نکته قابل توجه آنکه تقریباً تمامی این نوع کارگاه ها در حاشیه روستای سریزد و دهستان خورمیز قرار دارد.
روند توسعه صنعتی مهریز
موقعیت استراتژیک شهرستان مهریز از لحاظ قرار گرفتن در مسیر ترانزیت بین المللی، همچنین چهارراه ارتباطی زمینی کشور و وجود ذخایر معدنی و عوامل تولید ازان قیمت، ( نیروی انسانی، زمین و ...) از جمله ویژگی ها و پتانسیل های خاص منطقه در جهت توسعه صنعتی بشمار می آید. بدین جهت ایجاد واحدهای صنعتی و تولیدی کوچک و بزرگ در چند سال اخیر در شهرستان مهریز رشدی قابل توجه داشته است. شهرستان مهریز به لحاظ این ویژگی ها می تواند یکی از مراکز مهم صنعتی استان خصوصاً در زمینه های صنایع تبدیلی، کشاورزی و دامی، صنایع معدنی، صنایع ماشین سازی، شیمیایی و تجهیزات الکترونیکی و ... تبدیل گردد که این خود مستلزم توسعه و تجهیز زیرساخت های مورد نیاز می باشد.
بطورکلی شهرستان مهریزدارای 2 شهرک صنعتی( شهرک صنعتی هرفته و شهرک سنگ)، 2 مجتمع صنعتی( مجتمع صنعتی چمران و مجموعه 196 هزار هکتاری) و یک ناحیه صنعتی روستایی در بهادران می باشد. علاوه بر این، واحدهای پراکنده در طول محور سنتو و روستاهای تابعه را نیز می توان به آن افزود. با وجود شرایط مناسب و فراهم بودن زمینه های مناسب سرمایه گذاری در امر صنعت در حوزه شهرستان مهریز در مقایسه با سایر شهرستان های استان در سال های گذشته توفیق چندانی نداشته است، لیکن در یکی دو سال اخیر خوشبختانه کارخانجاتی احداث شده و یا درحال احداث هستند که بارقه های امید را در دل مردم شهرستان زنده نموده است.
قابلیت های توسعه و عمران شهرستان مهریز:
ـ برخورداری از موقعیت مکانی ممتاز به لحاظ همجواری با مرکز استان.
ـ برخورداری از موقعیت ویژه جغرافیایی به لحاظ قرارگیری در مسیر راه شمال ـ جنوب.
ـ وجود اقلیم متنوع و آب و خاک مستعد جهت توسعه فعالیت های کشاورزی.
ـ دسترسی به منبع انسانی کارآمد و نیروی کار جوان و فعال در منطقه.
ـ مسطح بودن اراضی و برخورداری از شرایط لازم برای توسعه یافتگی بخش صنعت.
ـ امکان توسعه فعالیت های نوین کشاورزی با توجه به منابع آب کافی.
ـ وجود منابع طبیعی سرشار و معادن بزرگی نظیر سرب و روی و سیمان.
ـ وجود آثار تاریخی و فرهنگی و جاذبه های طبیعی منحصربه فرد.
ـ فراهم بودن کلیه زیرساختهای لازم جهت توسعه همه جانبه (آب، برق، راه، تلفن، کازو ...)
ـ وجود پتاسیل های مناسب و علاقمندی مردم به دامداری و حرف وابسته به آن
راهکارهای اساسی برای توسعه همه جانبه و پایدار شهرستان مهریز
ـ تقویت زیرساخت های موجود جهت استفاده بهینه از منابع آب و خاک.
ـ توسعه و گسترش فعالیت های کشاورزی ( ارتقای بهره وری عوامل تولید، گسترش سیستم های نوین آبیاری، گسترش کشت های گلخانه ای، نظارت بر عرصه داد و ستد محصولات کشاورزی و ...).
ـ ساماندهی فعالیت های صنعتی جدید با تأکید بر محور یزد ـ مهریز بعنوان یکی از محورهای توسعه استان.
ـ تأمین و تقویت زیرساخت ها و ساماندهی فعالیت های گردشگری با تأکید بر آثار تاریخی و فرهنگی و جاذبه های طبیعی.
ـ اعتلای معرفت دینی، ارزش های فرهنگی و تقویت استعدادهای علمی، فرهنگی و هنری.
ـ توجه به توسعه یافتگی کلی شهر متناسب با موقعیت و جایگاه آن و تقویت کمی و کیفی تأسیسات و تجهیزات شهری.
ـ تقویت مراکز آموزش عالی و توسعه رشته ها و دوره های آموزشی و ایجاد مراکز آموزشی جدید.
ـ ایجاد زمینه های لازم برای جلب مشارکت مردمی در کلیه فعالیت های اجتماعی
ـ ایجاد شرایط، امکانات و بسترهای مناسب قانونی و مدیریتی و زیربنایی لازم برای پذیرش بخشی از فعالیت های تولیدی و خدماتی قابل انتقال از یزد به مهریز.
آیا می دانید...؟
· بزرگترین باغ انار خاور میانه با 300 هکتار در مهریز قرار دارد.
· بلند ترین برج بادگیر دنیا با ارتفاع 5/55 متر در مهریز قرار دارد.
· تنها کاروانسرای مدور ایران بنام « زین الدین» در مهریز قرار دارد.
· اولین تولید کننده شیر و پسته استان ، مهریز است.
· بزرگترین نخل در جهان اسلام در حسینیه کاج مهریز قرار دارد.
· خاستگاه اصلی آسیاب های آبی استان ، مهریز است.
· دومین قله استان به بلندی 3075 متر قله « دام گاهان » در مهریز می باشد.
· تنها کوه سنگ نگاره های انسانهای اولیه در ایران در مهریز قرار دارد.
· اولین مدال آوران طلای جهان و آسیا در ایران در رشته دوچرخه سواری ، جوانانی از روستای خورمیز مهریز هستند.
· قدیمی ترین قنات«دولت آباد» با 700 سال قدمت از مهریز سرچشمه می گیرد.
· بقعه فضل بن عباس یکی از سرداران رشید اسلام در مهریز قرار دارد.
· بزرگترین معدن سرب و روی خاور میانه در مهریز قرار دارد.
· قدیمی ترین درخت چنار در خاور میانه در مهریز قرار دارد.
· بزرگترین و قدیمی ترین سرو ایران پس از ابرکوه در مهریز قرار دارد.
· تنها تپه شنی استان « کوهریگ» در مهریز قرار دارد.
· بزرگترین تکیه استان پس از امیرچخماق در باغبهار مهریز است.
· تنها آب معدنی طبیعی استان بنام « چاه گله» در مهریز قرار دارد.
· شاخص ترین ایستگاه باران سنجی استان در منشاد مهریز است.
· تنها منطقه رویش گیاه ریواس در مهریز قرار دارد.
· فعال ترین جراح قلب کشور با بیش از 14000 عمل جراحی دکتر فروزان نیا از مهریز است.
· دومین تک برج استان در مهریز واقع است.
· اولین تولید کننده بید مشک استان مهریز است.
· تنها شهید روحانی در حادثه خونین مکه مکرمه از استان یزد شهید حجت الاسلام والمسلمین برهان از مهریز است.
· تنها آثار ما قبل تاریخ استان در غربالبیز مهریز کشف شده است.
· دانش آموزان مهریزی در کنکور سراسری چندین سال پیاپی است جزو برترین های استان و ایران قرار می گیرند.
و .............
